“Kötülükler Üzerine”
MS 79’daki Vezüv patlamasında yanarak kömürleşen ve yüzyıllardır okunamayan Herculaneum papirüslerinden birinin nihayet başlığı ve yazarı çözüldü.
Oxford Bodleian Kütüphanesi’ne ait PHerc. 172 adlı papirüs, gelişmiş X-ışını taramaları ve yapay zekâ destekli analizler sayesinde sanal olarak açıldı. Ortaya çıkan mürekkep izleri, metnin MÖ 1. yüzyılda yaşamış Epikürcü filozof Philodemos tarafından kaleme alınan “Kötülükler Üzerine” adlı çok ciltli bir eserin parçası olduğunu gösterdi.
Bu, dijital teknolojilerin klasik filolojiye kazandırdığı çarpıcı örneklerden biri. Papirüs üzerinde tespit edilen “tiksinti”anlamına gelen kelime, eserin içerdiği temalara dair ilk güçlü ipucu oldu. Ayrıca, başlık ve yazar adıyla birlikte α harfiyle başlayan bir kitap numarası, bu parçanın dizinin ilk cildi olabileceğine işaret ediyor.
Metin düzeni ise oldukça sıra dışı: Başlık ve kitap numarası aynı satıra yerleştirilmiş. Bu, papirüsün taslak bir kopya mı olduğu sorusunu gündeme getiriyor, ancak zarif süsleme çizgileri bu ihtimali zayıflatıyor.
Bu gelişme, Vesuvius Challenge adlı uluslararası araştırma yarışmasının son başarısı. Daha önce başka bir papirüsten 2.000 harfin okunabildiği yarışmada bu kez araştırmacılar “ilk başlık” ödülünü kazandı. Üstelik bu sadece başlangıç. Mart ayında 18, bu hafta ise 20 papirüs daha tarandı. Uzmanlar, Herculaneum kütüphanesinin saklı metinlerini çözmeye her zamankinden daha yakın.
“Tüm bu teknolojik atılımlar son üç ila beş yılda gerçekleşti… Herculaneum kütüphanesinden elde ettiğimiz her şey bizim için tamamen yeni.”
— Dr. Michael McOsker
