Turistlerin gözüyle Gaziantep’in en sevilen 11 yöresel lezzeti

Gastronominin hızlı yükselişi ve insanların yerel olan herşeye ilgilerinin artması sebebiyle yöresel yiyecekler günümüzde giderek daha fazla önem kazanıyor. Bu doğrultuda, turizmde de yerel yiyecekleri ile öne çıkan destinasyonlara ve yerel mutfak sunan işletmelere olan talep yükseliyor.

Türkiye ise, dünya üzerindeki en zengin gastronomi potansiyeline sahip ülkelerden birisi. Yüzlerce yıllık geleneklere dayanan, tarihi ve kültürel zenginliğe sahip Türk yemekleri, milyonlarca gezginin seyahatlerinde gastronomi destinasyonlarını tercih etmelerinde önemli ölçüde etkili oluyor.  Bu destinasyonlar içinde en fazla öne çıkan şehirimizin, UNESCO tarafından Yaratıcı Şehirler Ağı’nın “Gastronomi Şehirleri”nde ülkemizde ilk tescillenen Gaziantep olduğunu söylemek mümkün. 102 coğrafi işaretli ürüne sahip olan Gaziantep’te, birçoğumuzun adını bile bilmediği  97 ürününün gastronomi ürünü olarak tescillendiği biliniyor.

Burdan yola çıkarak, Kocaeli Üniversitesi Turizm Fakültesi’nden değerli hocamız Prof. Dr. Selda Uca ve editörümüz Gözde Uzun ile  birlikte geçtiğimiz yıl Gaziantep ilinde turistlerin gözüyle en fazla öne çıkan yemekleri belirlemek için bir araştırma yaptık. Araştırmada YouTube’da Gaziantep lezzetleri ile ilgili en fazla izlenen beş yerli ve beş yabancı videoyu içerik analizi tekniği ile inceledik ve Gaziantep yöresine ait en fazla bilinirliği olan 11 yöresel lezzeti belirledik.

Yazımızda öncelikle Gaziantep Mutfak Kültürünü anlattık ve sonrasında turistlerin gözüyle en fazla öne çıkan 11 lezzeti sizler için derledik.

Gaziantep Mutfak Kültürü

Geçmişi çok eskilere dayanan Gaziantep Mutfağı şehirde çok fazla medeniyetin yaşamış olması sebebiyle çok fazla yemek çeşitliliğine sahiptir. Çeşitli kültürlerin de etkilerinin görüldüğü Gaziantep mutfağında kebap, köfte ve tatlılarla birlikte  500’e yakın yemek çeşidi bulunmaktadır.

Mutfak kültürünün oldukça değer verildiği şehrimizde, Gaziantep mutfak kültürünü tanıtmak amacıyla geçmişten gelen mutfak gereçlerinin sergilendiği ilk “Mutfak Müzesi” bulunmaktadır. 2022 yılında ise “Rahiya Baharat Müzesi” ve “Udma Peynir Müzesi” açılmıştır. Gaziantep gastronomisine bakıldığında ayrıca mutfak kültürünü besleyen; aktarcılık, bakırcılık, bıçakçılık, haratlık ve tenekecilik gibi mesleklerin günümüzde de varlığını sürdürdüğü görülmektedir.

Gaziantep’te Öne Çıkan Lezzetler

Antep Baklavası

Antep Baklavası, “Gaziantep Sanayi Odası” tarafından yapılan başvuru sonucu 2008 yılında mahreç işareti ile coğrafi işaret tescili almıştır. Üretim teknikleri, malzemeleri ve lezzeti ile diğer baklavalardan farklı özellikler taşıyan dünyaca ünlü Antep baklavasının en önemli özelliği; ince açılmış hamur katmanlarının içinde menşe adı ile coğrafi işaret almış “Antep Fıstığı” ve kaymak kullanılmasıdır. Kuru ve yaş olarak iki farklı türde üretilmektedir. Kuru baklavada kaymak kullanılmamaktadır. Gaziantep’te baklava kültürü, ustalarından çıraklara öğretilerek günümüze taşınmıştır.

Beyran Çorbası

Beyran çorbası, “Gaziantep Büyükşehir Belediyesi” tarafından yapılan başvuru sonucu 2017 yılında mahreç işareti ile coğrafi işaret tescili almıştır. Genellikle “Beyran Çorbası” olarak bilinen ve ana malzemeleri et ve pirinç olan yöresel bir yemeğin adı Türk Patent Estitüsü’nde “Antep Beyranı” olarak geçmektedir.

Menengiç Kahvesi

Menengiç Kahvesi, Gaziantep Büyükşehir Belediyesi tarafından yapılan başvuru sonucu 2020 yılında menşe adı ile Coğrafi İşaret tescili almıştır. Gaziantep’in menşe adı ile tescillenen 12 ürününden biridir. Menengiç kahvesinin adı Türk Patent ve Marka Kurumu’nda “Gaziantep Menengiç Kahvesi/Antep Melengiç Kahvesi/Gaziantep Melengiç Kahvesi” olarak kabul görmektedir. Gaziantep’te üretilen menengiç meyvesinin toplanıp kurutluduktan sonra kavrulması ve çekilmesi ile kahve edilir. Yağ oranı fazla olan kahve süt ile hazırlanarak pişirilmektedir.

Katmer Tatlısı /Antep Katmeri

Katmer tatlısı, Gaziantep’i Geliştirme Vakfı tarafından yapılan başvuru sonucu 2017 yılında mahreç işareti ile coğrafi işaret tescili almıştır. Genellikle Gaziantep’ te özel günlerde ve sabah kahvaltılarında tüketilen tatlının adı Türk Patent ve Marka Kurumu’nda “Antep Katmeri” olarak geçmektedir. Geleneksel olarak düz kare şeklinde sunulmaktadır. Antep katmeri’nin kökeni 1400’lü yıllara dayanmaktadır. Ayrıca, içeriğindeki malzemeler normal Antep katmeriyle aynı özellikler simit şeklinde hazırlanarak sunulan “Simit Katmer” de Antep’in meşhur lezzetlerinden biri olarak görülmektedir.

Antep Fıstığı

 Antep Fıstığı, Gaziantep Ticaret Odası tarafından yapılan başvuru sonucu 2000 yılında ile coğrafi işaret tescili almış, menşe adı işaretine sahip olan Gaziantep’in 12 gastronomi ürününden biridir. Antep fıstığının üretildiği ağaçlar özelliklerine göre; Uzun, Kırmızı, Halebi, Siirt ve Ohadi isimleri ile anılmaktadır. Gaziantep deyince akla ilk gelen, şöhreti ülke sınırlarını aşan gastronomik ürün, Antep fıstığı olarak bilinmektedir.

Antep Lahmacunu

Antep Lahmacunu, Gaziantep Ticaret Borsası tarafından yapılan başvuru sonucu 2017 yılında mahreç işaret ile Coğrafi İşaret tescili almıştır. Türk Patent ve Marka Kurumu’nda adı “Antep Lahmacunu/Gaziantep Lahmacunu” olarak geçmektedir. Kuzu etinden hazırlanan kıymanın çeşitli baharatlar ve sebzelerle iç malzeme olarak hazırlanıp, ince açılmış hamurun üzerine yayılarak taş fırında pişirilmesi ile edilir.

 

Küşleme Kebabı

 Küşleme Kebabı, Gaziantep Büyükşehir Belediyesi tarafından yapılan başvuru sonucu 2021 yılında mahreç işareti ile Coğrafi İşaret tescili almıştır. Türk Patent ve Marka Kurumu’nda yemeğin adı “Gaziantep Küşleme Kebabı/Antep Küşleme Kebabı” olarak geçmektedir. Küşleme kebabı, kuzunun küşleme etinin, mangalda pişirilmesi ile hazırlanan ve kuzu bonfile olarak ta bilinen yöresel bir kebaptır.

 

Alinazik /Alenazik

Antep Alenaziği, Gaziantep Büyükşehir Belediyesi tarafından yapılan başvuru sonucu 2021 yılında mahreç işareti ile coğrafi işaret tescili almıştır. Alinazik olarak bilinen yemeğin adı Türk Patent ve Marka Kurumu’nda “Gaziantep Alenaziği /Antep Alenaziği” olarak geçmektedir. Antep Alenaziği; coğrafi sınıra has özellikleri ile ustalık becerisi gerektirir. Koyun kıyması ya da koyun kuşbaşı et ile hazırlanan kebap; közlenmiş patlıcanın süzme yoğurt ve sarımsakla birleştirilmiş malzemenin üzerine konularak kırmızı biberli sade yağ ile servis edilir.

Tırnaklı Pide

Tırnaklı Pide, Gaziantep Ticaret Borsası tarafından yapılan başvuru sonucu 2017 yılında mahreç işareti ile coğrafi işaret tescili almıştır. Türk Patent ve Marka Kurumu’nda adı “Antep Tırnaklı Pidesi/Gaziantep Tırnaklı Pidesi/Antep Pidesi” olarak kabul görmektedir. Hamurun açılması aşamasında pişirilmeden önce üzerinde tırnaklama yapılan pidenin geçmişi uzun yıllara dayanmaktadır. Bu sebeple Antep mutfak kültüründe önemli yere sahip olan Antep tırnaklı pidesi, yabancı turistlerin de oldukça ilgisini çekmektedir.

Simit Kebabı

Simit Kebabı, Gaziantep Büyükşehir Belediyesi tarafından yapılan başvuru sonucu 2021 yılında mahreç işareti ile coğrafi işaret tescili almıştır. Yemeğin adı Türk Patent ve Marka Kurumu’nda “Gaziantep Simit Kebabı /Antep Simit Kebabı” olarak geçmektedir. Odun kömürlü mangal ateşinde pişirililen yemeğin üretimde kullanılan ince bulgur ise, 289 sayı ile coğrafi tescilli Gaziantep bulgurudur.

Nohut Dürümü

 Türk Patent ve Marka Kurumu’nda adı “Gaziantep Nohut Dürümü/Antep Nohut Dürümü” olarak geçen yiyeceğin geçmişi 19. yüzyıla dayanmaktadır. Haşlanarak baharatlarla zenginleştirilmiş salçalı nohudun çeşitli garnitürlerle Antep tırnaklı pidesine sarılması ile hazırlanan bir yiyecek olarak tanımlanmaktadır. Özellikle yerel halk tarafından kahvaltı ve öğle yemeği için tercih edilen nohut dürümü Gaziantep’in en önemli sokak lezzetlerinden biridir.

Makaleyi okumak için linke tıklayabilirsiniz.

Kaynak: Karahan, S., Uzun, G. & Uca, S. (2023). Gaziantep Yöresel Lezzetleri İle İlgili YouTube Videolarının İçerik Analizi. Journal of Tourism Intelligence and Smartness, 6(1), 1-16.